پزشکان گیل

ماهنامه‌ي جامعه‌ي پزشكي استان گيلان

مروری بر تشخیص و درمان بیماری‌های پستان/ فیبروآدنومای پستان/ دکتر زهرا نیک‌پوری

بدست پزشکان گیل • ۱۶ فروردین ۱۳۸۹ • دسته: جراحي عمومي٬ زنان و زايمان٬ كلينيك

امروزه سرطان پستان شایع‌ترین سرطان در زنان به‌شمار می‌رود و متاسفانه سن ابتلا به این بیماری در کشور ما نسبت به کشورهای غربی ۱۰-۵ سال کاهش یافته است. علت این امر مراجعه‌ی بیماران در مراحل پیشرفته‌ی بیماری است، به‌طوری که هنوز شایع‌ترین علت مرگ‌ومیر و از کار افتادگی شدید ناشی از سرطان پستان در ایران، تشخیص دیرهنگام آن است.
در حال حاضر، علی‌رغم پیشرفت‌های فراوان و قابل توجه کشور ما در زمینه‌هایی چون نازایی، سلول‌های بنیادی، پیوند کلیه و قرنیه و… هنوز در مورد تشخیص و درمان به‌موقع و صحیح بیماری‌های پستان و به‌ویژه سرطان پستان در سطح ضعیفی از نظر جهانی قرار دارد. به‌همین دلیل نیاز شدید به آشنایی هر چه بیشتر متخصصین زنان و همکاران پزشک عمومی و ماما با تشخیص به‌موقع و حتی درمان بیماری‌های شایع پستان برای افتراق موارد خوش‌خیم از بدخیم احساس می‌شود. چرا که در بسیاری از موارد این افراد اولین کسانی هستند که بیماران در این مورد به آنان مراجعه می‌کنند و ارجاع زودهنگام و به‌موقع در موارد مشکوک در بسیاری از مواقع می‌تواند جان بیمار را نجات دهد و سال‌های دور از بیماری طولانی‌تری را به او هدیه کند.
در این راستا سعی کرده‌ایم در مورد بیماری‌های شایع پستان و روش‌های جدید برخورد و درمان آن‌ها یک سلسله مقالات متوالی ارایه شود تا بتواند نقطه‌ی عطفی در ایجاد انگیزه برای پیشرفت‌های اساسی و قابل توجه در کمک به بیماران مبتلا به بیماری‌های پستان باشد.

فیبروآدنوما
شایع‌ترین توده‌‌ی خوش‌خیم پستان فیبروآدنوما (Fibroadenoma) است که معمولاً توده‌ای متحرک، بدون درد و مدور با قوام لاستیکی یا غضروفی است. فیبروآدنوما معمولاً منفرد است ولی در ۲۵-۱۰٪ موارد می‌تواند متعدد باشد.
این بیماری در سنین جوان‌تر شایع‌تر است ولی می‌تواند در تمامی گروه‌های سنی ایجاد شود.

تشخیص
معمولاً فیبروآدنوم‌ها توسط خود زنان به‌صورت یک توده‌ی اتفاقی در پستان در هنگام حمام کردن یا تعویض لباس کشف می‌شود. در اغلب موارد این توده‌ها در موقع تشخیص ۳-۲ سانتی‌متر هستند ولی می‌توانند در عرض چند ماه بزرگ شوند. وقتی فیبروآدنوم بزرگ‌تر از ۵ سانتی‌متر باشد به آن Giant fibroadenoma می‌گویند.
تشخیص قطعی فیبروآدنوم‌ها با ترکیبی از معاینه‌ی فیزیکی، سونوگرافی و معاینات سلولی پس از آسپیراسیون با سوزن باریک (FNA) انجام می‌شود.
در معاینه‌ی فیزیکی این توده‌ها سفت با جدار صاف و مدور با قوام لاستیکی‌اند، واکنش التهابی در اطراف‌شان وجود ندارد، کاملاً متحرک‌اند، باعث فرورفتگی پشت یا نوک پستان نمی‌شوند، اغلب در لمس لوبوله هستند و یک شیار در هنگام لمس‌شان احساس می‌شود.

تصویر ماموگرافی و سونوگرافی
در شکل کلاسیک، یک توده با حدود مشخص نرم و توپر دیده می‌شود که طول کرانیوکودال آن کمتر از طول عرضی است.
در تشخیص بین کیست و فیبروآدنوم، ماموگرافی نمی‌تواند کمک زیادی کند ولی سونوگرافی حفره‌ی کیست را به‌طور واضح نشان می‌دهد.
وجود فیبروآدنوم‌ها باعث افزایش خطر سرطان پستان نمی‌شود. البته نئوپلازی ممکن است در المان‌های اپی‌تلیال یک فیبروآنوم- مانند اپی‌تلیوم سایر قسمت‌های پستان- اتفاق بیافتد، ولی در کل سرطان در یک فیبروآدنوم تازه کشف شده بسیار نادر است. نیمی از نئوپلازی‌هایی که در فیبروآدنوم اتفاق می‌افتد از نوع ICSI (کارسینومای لوبولار درجا)، ۲۵٪ کارسینوم انفیلتراتیو و ۱۵٪ اینتراداکتال کارسینوما است.
نحوه‌ی برخورد با فیبروآدنوما
تشخیص احتمالی فیبروآدنوم در پستان باید حتماً از طریق FNA (Fine needle aspiration) و  CNB (Core needle biopsy) تایید شود. این مرحله متاسفانه در کشور ما به‌خوبی جا نیافتاده است و به‌دلیل عدم امکانات کافی برای آسپیراسیون سوزنی با هدایت سونوگرافی و عدم انجام ‌CNB در تمام مراکز، تمایل شدیدی به برداشتن فیبروآدنوم وجود دارد.
در یک دوره‌ی آموزشی (Training Course) که این‌جانب اخیراً به‌منظور آشنایی بیشتر با مراکز پیشرفته‌ی جهان در زمینه‌ی بیماری‌های پستان و آموزش تکنیک‌های تشخیصی و درمانی غیرتهاجمی (Noninvasive) بیماری‌ها و توده‌های پستانی در Institut de cancerologie Gustave Roussy پاریس حضور داشتم شاهد برخورد بسیار محافظه‌کارانه و در عین‌حال موفقیت‌آمیز با توده‌های پستانی و حتی سرطان پستان بودم که بسیار شگفت‌انگیز بود. در این مرکز که از مراکز معروف بین‌المللی و دولتی در زمینه‌ی بیماری‌ها و سرطان پستان و جزو مراکز مرجع (رفرال) مجهز فرانسه است، وقتی بیماری با توده‌ی پستانی یا ضایعات غیرقابل لمس و مشکوک پستان مراجعه می‌کند، در عرض ۲۴ تا ۴۸ ساعت طی یک برنامه‌ی منظم و مدون به تشخیص و حتی درمان مناسب دست می‌یابد.
ماموگرافی ساده و دیژیتال- و در صورت لزوم ماموگرافی با بزرگ‌نمایی- در یک روز برای بیمار انجام می‌شود. در مورد توده‌های خوش‌خیم مانند فیبروآدنوم، پس از یک شرح حال کامل و دقیق و معاینه‌ی فیزیکی مناسب، بیمار برای سونوگرافی و همزمان آسپیراسیون سوزنی با هدایت سونوگرافی به اتاق پزشک مخصوص فرستاده می‌شود. سونوگرافی با پروب ۱۴ و MHz 16 انجام و علاوه بر تعیین دقیق حجم و ماهیت توده، از روش جدید و بسیار جالب الاستوگرافی برای تشخیص بهتر توده‌های همراه و قوام توده استفاده می‌شود. در همین زمان ستیوپاتولوژیست با راهنمایی سونوگرافی به آسپیراسیون توده می‌پردازد (Solid یا Cystic) و بلافاصله نمونه برای مشاهده به اتاق پاتولوژیست برده می‌شود. در عرض کمتر از یک ساعت جواب پاتولوژی یا سیتولوژی معلوم و بیمار برای تایید تشخیص به اتاق CNB فرستاده می‌شود. نمونه‌گیری Core با دقت انجام و پس از بررسی و معلوم شدن ماهیت خوش‌خیم توده، حتی در موارد فیبروآدنوم‌های بزرگ، به بیمار برای کنترل بعدی برنامه داده می‌شود و برش بزرگ و برداشتن توده انجام نمی‌شود.
رضایت بیماران، آرامش و اطمینان خاطر آن‌ها و کمترین عوارض در بافت و پوست پستان و هزینه‌ی پایین نتیجه‌ی این اقدامات سریع، منظم و پرمهارت است که بسیار قابل تحسین و ارزنده به‌نظر می‌رسد، با توجه به این‌که می‌دانیم میزان موفقیت ترکیب ماموگرافی، سونوگرافی یا لوکالیزاسیون استرئوتاکتیک برای بیوپسی سوزنی و CNB در تشخیص سرطان پستان ۱۰۰٪ است.
امیدوارم با داشتن چنین مراکز مجهز و هماهنگی در کشور عزیزمان ایران و با کمک همکاران توانمند و علاقه‌مند ایرانی بتوانیم در حداقل زمان مکان و با حداکثر اطمینان به بیماران خود آرامش خاطر و سلامتی هدیه کنیم.
آماده‌ی دریافت نظرات و پیشنهادهای شما همکاران ارجمند هستم.

دکتر زهرا نیک‌پوری
متخصص زنان، زایمان و نازایی
نشانی: رشت، چهارراه گلسار، خیابان نواب، ساختمان فروردین، تلفن: ۷۲۲۳۶۵۴

برچسب‌ها: ٬ ٬ ٬

۱۵ دیدگاه »

  1. عاطفه • ۲۱ فروردین ۱۳۸۹ ساعت ۷:۳۷ ق.ظ

    با سلام
    خانم دکترنیک پوری من حدود یکماه پیش توده ایی ۱۰*۱۹ میلیمتر از پستان سمت چپم خارج نمودند که پس از آزمایش پاتولوژی مشخص گردید فیبروادنوما است. پس از ۱۵ روز از عمل ، از محل جراحی خونریزی نمود. جراح مربوطه آنتی بیوتیک تجویز نمودند. الان پس از حدود ۴۰ روز از عمل درد شدیدی در ناحیه عمل احساس می کنم. در سنوگرافی در ناحیه انسزیون تصویر هیپو اکو بدون حدود منظم با ابعاد ۱۲*۱۲ میلیمتر مشاهده شد(هماتوم؟) پیشنهاد شما در این خصوص چیست؟ آیا امکان دارد جواب آزمایش پاتولوژی اشتباه بوده باشد ؟ ممکن است توده بدخیم رشد کرده باشد؟

    [پاسخ]

    پزشکان گیل پاسخ در تاريخ فروردین ۲۲م, ۱۳۸۹ ۵:۱۰ ب.ظ:

    پاسخ دکتر نیک‌پوری به عاطفه:
    اول از همه با پزشک معالج خود تماس بگیرید. ولی نگران نباشید. معمولاً تشخیص فیبروآدنوما در پاتولوژی اشتباه نمی‌شود و عارضه‌ی مورد نظر همان هماتوم است که با کمپرس گرم، ضد درد، بی‌حرکت نگاه داشتن دست چپ و استفاده از سوتین‌های مناسب بهبود می‌یابد و در صورت عدم بهبود نیز معمولاً هماتوم با جراحی به‌آسانی تخلیه می‌شود.

    [پاسخ]

  2. مریم (27 ساله ،مجرد) • ۱۶ خرداد ۱۳۸۹ ساعت ۹:۴۹ ب.ظ

    با سلام
    خانم دکتر نیکپوری من بعد از آنکه نتیجه آزمایش CNBB را گرفتم دکترم گفت که تشخیص اون در مورد fibroadenoma اشتباه بوده وکیست است . نمونه برداری که با سوزن انجام داده باعث پارگی کیست شده واز حجمش کم شده ، من در ناحیه زیر بقل و دست راست درد دارم، داروهایی که برایم تجویز کرده ۴ عدد سفکسیم ۴۰۰ میباشد. . به نظر شما درمان بعدی من چطوری باید دنبال بشه.و این نمونه برداری خطری برای من در آینده دارد ومن نیاز به عمل دارم ؟
    نتیجه آزمایشم : تاریخچه و تشخیص بالینی : توده پستان راست fibroadenoma
    محل آناتومیک بافت برداری : پستان راست
    ماکروسکپی : نمونه ارسالی با بر چسب cnbb سمت راست شامل چند قطعه بافت کرم صورتی به قطر ۰٫۷ س میباشد.
    میکروسکپی : در آزمایش ریز بینی از بیوپسی سوزنی توده پستان راست ، ساختمان قطعات نسنجی از اپی تلیوم سنگفرشی مطبق با استرومای همبندی فیبرو و تشکیلات مجرایی و غددی ( لبولهای پستانی ) با زمینه آماسی و نیز قطعاتی از اگزودای فیبرینولکوسیتر به چشم می خورد . آناپلازی سلولی و یا علامت بدخیمی دیده نشده.
    Conclusion:right breast mass core needele biopsies:
    Finding suggestive of ABSCESS FORMATION

    [پاسخ]

    پزشکان گیل پاسخ در تاريخ خرداد ۲۳م, ۱۳۸۹ ۴:۵۱ ب.ظ:

    پاسخ دکتر نیک‌پوری به مریم:
    البته شما چیزی از معاینه‌ی اولیه و نتیجه‌ی سونوگرافی قبل از نمونه‌برداری ننوشته‌اید، ولی با اطلاعات موجود باید گفت:
    ۱٫ این نمونه‌برداری خطری برای شما ندارد.
    ۲٫ درمان حمایتی شامل پوشش مناسب، کمپرس گرم و مسکن باید انجام شود.
    ۳٫ اگر جایی زندگی می‌کنید که دسترسی به کلینیک مجهز پستان وجود دارد، بهتر است بررسی‌های بعدی درباره‌ی وجود یا عدم وجود آبسه و در صورت وجود آن، علت تشکیل آبسه در چنین مرکزی انجام شود.

    [پاسخ]

  3. مریم • ۱۲ تیر ۱۳۸۹ ساعت ۱:۲۰ ب.ظ

    سلام سرکار خانم دکتر نیک پوری
    من ۲۹ ساله هستم و سال گذشته توده ای در سینه چپم احساس کردم به سونوگرافی که رفتم گفتند توده ای خوش خیم ۱۲ میلی متری دارم و گفتند که ۶ ماه بعد دوباره به سونوگرافی برم
    برای اطمینان به پزشک جراح مراجعه کردم و گفتند که مدت ۳ ماه قرص های ویتامین ب ۶ و ای استفاده کنم.
    این ۳ ماه تمام شده . پیشنهاد شما چیست؟ من باید به چه پزشکی مراجعه کنم؟

    [پاسخ]

    پزشکان گیل پاسخ در تاريخ تیر ۱۴م, ۱۳۸۹ ۵:۳۴ ب.ظ:

    پاسخ دکتر نیک‌پوری به مریم:
    شما در این مرحله باید مجدداً سونوگرافی شوید و برای پیگیری می‌توانید به یک جراح یا متخصص زنان مراجعه کنید.

    [پاسخ]

  4. ژینا 26 ساله • ۴ مرداد ۱۳۸۹ ساعت ۸:۳۶ ق.ظ

    با سلام خانم دکتر من حدود ده روز هست که در سینه راستم توده ای لمس کردم جواب سونو به این صورت بود توده ای هیپواکو و هموژن بیضوی با حدود شارپ به ابعاد ۱۹٫۱۰ mm سمت راست و ۶٫۴ mm چپ که یافته های فوق مطرح کننده فیبروادنوماهای متعدد است و در سینه چپ ناحیه ای مولتی کیستسک به ابعاد ۲۱٫۱۲ mm است(FCC ) . خواهرم حدود دو سال پیش این مشکل و پیدا کرد ولی سایزش حدود ۵ cm بود که خارج کرد من در سینه و زیر بغل و بازو احساس درد و سوزش گاه به گاه و خفیف دارم میخوستم ببینم میتونم با دارو کنترل کنم یا حتما باید جراحی بشم. باتشکر

    [پاسخ]

    پزشکان گیل پاسخ در تاريخ مرداد ۲۵م, ۱۳۸۹ ۸:۵۱ ق.ظ:

    پاسخ دکتر نیک پوری به ژینا: با این سایز فعلا نیاز به جراحی نیست و با دارو کنترل می شود. ولی نیاز است حتما معاینه شوید و تحت نظر پزشک باشید.وجود چنین ضایعه ای در خواهر شما به معنی وجود ریسک سرطان در شما نیست.ضمنا امروزه روش هایی برای خارج کردن ضایعه بدون جراحی هم وجود دارد که ساده و همانند برداشتن خال است. (با توجه به اینکه فعلا این روش در رشت فقط توسط خانم دکتر نیک پوری انجام می شود ؛ در صورت تمایل به کسب اطلاعات بیشتر می توانید با مطب ایشان به آدرس رشت ,خیابان نواب ,ساختمان پزشکان فروردین مراجعه کنیذ یا با شماره تلفن۰۱۳۱-۷۲۲۳۶۵۴ مستقیم با دکتر نیک پوری در این رابطه مشورت کنید)

    [پاسخ]

  5. لیدا • ۱ شهریور ۱۳۸۹ ساعت ۳:۲۵ ق.ظ

    سلام خانم دکتر.من ۲۰سال دارم ودرسینه ی سمت چپم ۲توده ی سفت وقابل لمس است.پس از معاینه ی پزشک وسونوگرافی فیبروادنوم تشخیص داده شد.پیش ۲تاجراح ومتخصص رفتم یکی گفت عمل کن ودیگری گفت نه.چه کارکنم؟البته من استاد ووشوهستم امکان داره این توده ازطریق ورزش به وجودامده باشه یاسفت شده باشه؟ایارزمی برای خانمها خطرافرینه ؟باتشکر.

    [پاسخ]

    پزشکان گیل پاسخ در تاريخ شهریور ۲م, ۱۳۸۹ ۸:۱۴ ق.ظ:

    پاسخ به لیدا:سایز توده ها چه اندازه است؟

    [پاسخ]

    لیدا پاسخ در تاريخ شهریور ۲م, ۱۳۸۹ ۳:۱۶ ب.ظ:

    بدون درد هست.سایزش هم یکی ۱۱*۱۳و۱۱*۱۲است.

    [پاسخ]

  6. لیدا • ۲ شهریور ۱۳۸۹ ساعت ۳:۲۰ ب.ظ

    هنگام لمس هم قابل حرکته.البته برای من قرصهای ویتامین و اگنوگل تجویزکردند که ۲۰روز بخورم وبعد از ۲۰روز دوباره برم سونو.چه کار کنم.تو ووشو هم زیاد ضربه به سینه ی سمت چپم وارد میشد.

    [پاسخ]

    لیدا پاسخ در تاريخ شهریور ۳م, ۱۳۸۹ ۳:۰۱ ب.ظ:

    عذرمیخام سایزش ۱۱*۱۳و۱۲*۱۳هست بدون درد.

    [پاسخ]

    پزشکان گیل پاسخ در تاريخ شهریور ۳م, ۱۳۸۹ ۸:۰۹ ب.ظ:

    پاسخ دکتر نیک پوری به لیدا: ورزش های رزمی به خودی خود مشکلی ایجاد نمی کند اما گاهی ممکنست به علت وارد شدن ضربه های مداوم به سینه ها نکروز چربی رخ دهد که گاهی با فیبروآدنوم ممکنست اشتباه شود.درباره ضایعات شما نیز داروی مصرفی(اکنوگل)داروی خیلی قوی نیست .بهتر است با توچه به سایز فعلا تحت نظر دکتر باشید و به طور مرتب معاینه شوید. مقمولا انتظار داریم ظرف ۳تا۶ ماه ضایعات بهبود یابد اما اگر تا ۶ ماه تغییری حاصل نشود باید مجددا تصمیم گیری کرد.

    [پاسخ]

  7. مانلی • ۱۱ شهریور ۱۳۸۹ ساعت ۱:۰۱ ق.ظ

    سلام
    من ۲۵ ساله هستم و حدود یک ماه پیش وجود ضایعه ای رو در سینه چپم در روز آخر دوره پریودی احساس کردم و بعد از مراجعه به پزشک و انجام سونوگرافی فیبرآدونوم تشخیص داده شد با اندازه ۶ میلیمتر و گفتند ۳ ماه دیگه مراجعه کنم، مادر من ۵ سال پیش مبتلا به بیماری سرطان سینه شده بودند، من خیلی زیاد نگرانم و نمیدونم آیا به تشخیص پزشک اعتماد کنم یا معاینات بیشتر لازمه؟؟؟؟؟
    این توده سفت، کاملاً با فشار دست جابه جا میشه اما توی سینه ام معمولاً احساس درد دارم، و گاهی اوقات شوزش (تیر کشیدن) احساس میکنم.

    [پاسخ]

دیدگاه خود را بیان کنید.